{"id":407,"date":"2021-09-21T13:33:08","date_gmt":"2021-09-21T11:33:08","guid":{"rendered":"http:\/\/sybiracy.edu.pl\/?page_id=407"},"modified":"2021-09-21T13:33:08","modified_gmt":"2021-09-21T11:33:08","slug":"patron","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sybiracy.edu.pl\/index.php\/patron\/","title":{"rendered":"Patron"},"content":{"rendered":"\n

Sybiracy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy my znamy ich los?
Czy wiemy, jakie piek\u0142o prze\u017cyli tu na ziemi?
Czy mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107 o ich trudnym \u017cyciu?
Czy pami\u0119tamy o ich rocznicach?<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli zapomn\u0119 o Nich
<\/strong>\u2013 ty Bo\u017ce na niebie zapomnij o mnie!\u201d
<\/strong>Adam Mickiewicz<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

W \u015brodku nocy przera\u017aliwe walenie do drzwi,
minuty na spakowanie ca\u0142ego dobytku,
trwaj\u0105ca tygodnie podr\u00f3\u017c w bydl\u0119cym wagonie,
a na Syberii praca przy wyr\u0119bie drzew lub kopalni.
Ponadto g\u0142\u00f3d, brud i zbieraj\u0105ca swoje \u017cniwo \u015bmier\u0107.
Taki scenariusz powtarza\u0142 si\u0119 dla Polak\u00f3w setki tysi\u0119cy razy.<\/p>\n\n\n\n

\u201cPierwsi umierali starsi i ma\u0142e dzieci oraz zes\u0142a\u0144cy pozbawieni rodzin czy przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy mogliby si\u0119 podzieli\u0107 z nimi jedzeniem\u201d \u2013 w tych przera\u017caj\u0105cych i niewyobra\u017calnych dla nas warunkach ko\u0144czyli \u017cycie, daleko od swoich dom\u00f3w, Polacy skazani przez NKWD na wywiezienie w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Radzieckiego w latach 1940 \u2013 1941.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Taki los spotka\u0142 setki tysi\u0119cy obywateli polskich, kt\u00f3rzy po napa\u015bci Armii Czerwonej na Polsk\u0119 w dniu 17 wrze\u015bnia 1939r. zamieszkiwali tereny okupowane przez Zwi\u0105zek Radziecki.
Zes\u0142a\u0144cy nie znali powodu zes\u0142ania, deportowani w latach 1940-1941 nie wiedzieli, dok\u0105d s\u0105 wiezieni, jak d\u0142ugo b\u0119dzie trwa\u0142a ta podr\u00f3\u017c i kiedy wr\u00f3c\u0105\u2026 mieli nadziej\u0119.
Jak si\u0119 okaza\u0142o, do\u015bwiadczenia radzieckiej okupacji by\u0142y dla nich niewyobra\u017calnym upokorzeniem. Do tego ju\u017c na samym pocz\u0105tku trud strasznych i potwornie d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy w bydl\u0119cych wagonach jad\u0105cych do nik\u0105d.
Wyw\u00f3zka do radzieckich oboz\u00f3w pracy stanowi\u0142a nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 walk\u0119 o przetrwanie.
Pierwsze deportacje z lutego 1940r. traktowano jako likwidacj\u0119 warstwy bogatego ch\u0142opstwa, chciano zagrabi\u0107 ich maj\u0105tki, a rodziny pozbawi\u0107 wszelkiej godno\u015bci.
W kwietniu 1940r. wywo\u017cono g\u0142\u00f3wnie kobiety i dzieci skazywane na wygnanie. Jedyn\u0105 win\u0105 polskich kobiet i dzieci by\u0142o to, \u017ce ich m\u0119\u017cowie i ojcowie byli postrzegani przez NKWD za politycznych wrog\u00f3w.
W czerwcu 1940r. wywo\u017cono ca\u0142e rodziny. Du\u017ca grupa tych os\u00f3b odm\u00f3wi\u0142a przyj\u0119cia radzieckiego obywatelstwa, zatem uznano tych ludzi za politycznie podejrzanych.
Ostatnia wyw\u00f3zka na Sybir podczas II wojny \u015bwiatowej mia\u0142a miejsce w czerwcu 1941r. i by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 radzieckiego programu czystek etnicznych.
Baraki, czyli miejsca, gdzie przebywali, a bardziej nocowali deportowani Polacy, zbudowane by\u0142y z pni \u015bci\u0119tych w pobliskich lasach drzew, szpary za\u015b pozatykano mchem. Jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em ciep\u0142a okazywa\u0142 si\u0119 niewielki, opalany drewnem piecyk.
Mieszka\u0144cy \u0142agr\u00f3w nie posiadali ani pr\u0105du, ani bie\u017c\u0105cej wody. Utrzymanie higieny w takim przypadku stanowi\u0142o niemo\u017cliwy do rozwi\u0105zania problem \u2013 warunki idealne dla rozwoju paso\u017cyt\u00f3w i \u015bmierciono\u015bnego tyfusa oraz wielu innych chor\u00f3b.
Zes\u0142a\u0144cy mogli ogrza\u0107 swe baraki pod warunkiem, \u017ce mieszkali na terenach, gdzie w pobli\u017cu r\u00f3s\u0142 las. W Kazachstanie drewna jednak nie by\u0142o, wi\u0119c Polacy musieli szybko polubi\u0107 wysuszony naw\u00f3z, zwany kiziakami. To nim palili w prowizorycznych piecach. Ogrzewanie to ratowa\u0142o cz\u0119sto \u017cycie, gdy na zewn\u0105trz temperatura spada\u0142a do -50\u00b0C.
By prze\u017cy\u0107, mie\u0107 jakiekolwiek schronienie i cho\u0107 odrobin\u0119 jedzenia, trzeba by\u0142o bardzo ci\u0119\u017cko pracowa\u0107. Oficjalnie nakaz pracy wydawano wszystkim osobom, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y szesna\u015bcie lat, ale w rzeczywisto\u015bci nawet dziesi\u0119cioletnie dzieci mia\u0142y swoje codzienne, przymusowe i ponad ich si\u0142y czynno\u015bci do wykonania.
Praca wi\u0105za\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ze \u015bcink\u0105 las\u00f3w. Wykonywano j\u0105 przez ca\u0142y rok, nawet gdy temperatura spada\u0142a do -70\u00b0C, a s\u0142o\u0144ce niemal nie pokazywa\u0142o si\u0119 nad horyzontem. Wiosn\u0105 odczuwano ulg\u0119. Roztopy umo\u017cliwi\u0142y sp\u0142awianie drewna w d\u00f3\u0142 rzek. M\u0142odsze dzieci pracowa\u0142y w tartakach.
Cz\u0119\u015b\u0107 naszych obywateli pos\u0142ano do pracy w kopalniach, gdzie cz\u0119sto musieli harowa\u0107 na dwunastogodzinnych szychtach, stoj\u0105c w lodowatej wodzie. Dzieci i kobiety pos\u0142ano g\u0142\u00f3wnie do budowy linii kolejowej.
Racje \u017cywno\u015bciowe wydawano wy\u0142\u0105cznie tym, kt\u00f3rzy pracowali. Ich wielko\u015b\u0107 zale\u017cna by\u0142a od efekt\u00f3w ich pracy. Pracuj\u0105cy otrzymywali porcj\u0119 lub ca\u0142y bochenek, ubitego i niemaj\u0105cego nic wsp\u00f3lnego z dzisiejszym smakiem i wygl\u0105dem chleba. Ponadto czasami otrzymywali wodnist\u0105 zup\u0119 na m\u0105ce. Zes\u0142a\u0144cy zbierali grzyby i owoce le\u015bne, co stanowi\u0142o dla nich jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o witamin. Racje \u017cywno\u015bciowe z trudem wystarcza\u0142y na utrzymanie przy \u017cyciu osoby bezczynnej, zwyczajnie by\u0142y zbyt ma\u0142e, aby zaspokoi\u0107 g\u0142\u00f3d ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cego cz\u0142owieka.
Zbyt m\u0142odzi, zbyt starzy lub zbyt chorzy by pracowa\u0107, nie otrzymywali \u017cadnych posi\u0142k\u00f3w. Dostawali skromne racje od krewnych lub przyjaci\u00f3\u0142. Wielu z nich umiera\u0142o z zag\u0142odzenia.
Radzieckie metody i narz\u0119dzia pracy by\u0142y dla zes\u0142anych Polak\u00f3w kolejnym szokiem. Dysponowano jedynie najbardziej prymitywnymi lub niew\u0142a\u015bciwymi narz\u0119dziami. Organizacja pracy okazywa\u0142a si\u0119 skrajnie nieefektywna. Cz\u0119sto bardziej liczy\u0142y si\u0119 pozory ni\u017c rzeczywiste rezultaty pracy. Wyznaczane normy okazywa\u0142y si\u0119 wr\u0119cz niemo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia. Dlatego oszustwo, przekupstwo i korupcja stawa\u0142y si\u0119 powszechne.
Praca by\u0142a ci\u0119\u017cka i przynosi\u0142a niewielkie korzy\u015bci.
Skrajne wyczerpanie, brak witamin i bia\u0142ka mia\u0142 tragiczny wp\u0142yw na stan zdrowia deportowanych w g\u0142\u0105b ZSRR. Ludzie cierpieli na \u015blepot\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105 i kurz\u0105. Opr\u00f3cz tego n\u0119ka\u0142y choroby zwi\u0105zane z niedo\u017cywieniem. Brak witamin dodatkowo wywo\u0142ywa\u0142 cz\u0119sto \u015bwierzb, a co za tym idzie bol\u0105ce i socz\u0105ce si\u0119 wrzody. Si\u0144ce i rany nie chcia\u0142y si\u0119 goi\u0107.
Opieka zdrowotna praktycznie nie istnia\u0142a. \u017bycie ludzkie mia\u0142o niewielk\u0105 warto\u015b\u0107. Ludzi zmuszano do pracy mimo choroby.
\u015amier\u0107 lub niedyspozycje osoby pracuj\u0105cej mog\u0142a oznacza\u0107 katastrof\u0119 dla cz\u0142onk\u00f3w jej rodziny, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy\u0142o to niepracuj\u0105cych dzieci i kobiet. W takich przypadkach rodzina g\u0142odowa\u0142a lub wysy\u0142a\u0142a dzieci do nieprzystosowanej dla nich, czasami by\u0142a zmuszona do kradzie\u017cy.
Ocenia si\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d wywiezionych ze wschodniej Polski dzieci zmar\u0142o oko\u0142o 20 procent.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na mocy uk\u0142adu mi\u0119dzy III Rzesz\u0105, a ZSRR w dniu 28 wrze\u015bnia 1939 roku, podzielono Polsk\u0119 mi\u0119dzy owe pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na tych terenach w latach 1939-1941 dochodzi\u0142o do ogromnych zmian politycznych, spo\u0142ecznych i gospodarczych. Postanowiono ponad wszystko zatrze\u0107 jakikolwiek \u015blad polsko\u015bci i wyeliminowa\u0107 wszelkie pr\u00f3by oporu wobec w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

W tym celu stosowano na szerok\u0105 skal\u0119 terror, zastraszano Polak\u00f3w oraz niszczono ich struktury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tymi wydarzeniami i polityk\u0105 zastraszenia kraju, pozbawienia wolno\u015bci jego mieszka\u0144c\u00f3w, latach 1940-1941 mia\u0142y miejsce cztery najwi\u0119ksze podczas II wojny \u015bwiatowej deportacje na Sybir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 w lutym, kwietniu, czerwcu 1940r.
<\/strong>\u2013 na prze\u0142omie maja i czerwca 1941r.<\/strong> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug szacunk\u00f3w naszych historyk\u00f3w i w\u0142adz na emigracji, w wyniku masowych wyw\u00f3zek w latach 1940\u20131941 do syberyjskich \u0142agr\u00f3w trafi\u0142o oko\u0142o milion os\u00f3b cywilnych, cho\u0107 dokumenty sowieckie zawieraj\u0105 informacj\u0119 o tylko 320 tys. wywiezionych.
<\/strong>Wiemy te\u017c, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zes\u0142a\u0144c\u00f3w \u0142agr\u00f3w wydosta\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki formowanej armii gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Maria Niwi\u0144ska \u2013 Wierz\u0119, \u017ce wr\u00f3c\u0119\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wierz\u0119, \u017ce wr\u00f3c\u0119 i tym tylko \u017cyj\u0119,
\u017be mnie przyjaci\u00f3\u0142 powitaj\u0105 d\u0142onie,
\u017be dusz\u0119 z brud\u00f3w tu\u0142aczki obmyj\u0119,
Kiedy mnie pierwszy polski wiatr owionie.

Cho\u0107 mo\u017ce na mnie dom w\u0142asny nie czeka,
Ani rodzina, wraca\u0107 si\u0119 nie boj\u0119.
W ka\u017cdym bliskiego napotkam cz\u0142owieka,
Ziemia i drzewa, i w kr\u0105g wszystko moje.

Wierz\u0119, \u017ce do swej piersi mnie przytulisz,
Jak dobra matka wracaj\u0105ce dzieci\u0119,
Co chocia\u017c \u015bwistu nie s\u0142ysza\u0142o kuli,
Lecz dosy\u0107 spi\u0142o goryczy po \u015bwiecie.

Serce mi t\u0119sknota prze\u017car\u0142a,
\u0141zy z \u00f3cz p\u0142yn\u0119\u0142y na jawie i we \u015bnie.
Wierz\u0119, \u017ce moja dusza obumar\u0142a
Na twoim \u0142onie matko, znowu wskrze\u015bnie.

Wstan\u0119 i krzy\u017c sw\u00f3j wezm\u0119 na ramiona,
A gdy mnie pierwszy polski deszcz obmyje,
Zn\u00f3w drgnie do \u017cycia dusza um\u0119czona.
Wierz\u0119, \u017ce wr\u00f3c\u0119 i tym tylko \u017cyj\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

 <\/strong>BIBLIOGRAFIA:<\/p>\n\n\n\n